Η ιστορία των ζυμαρικών

Η καταγωγή των ζυμαρικών είναι μία πολύπλοκη ιστορία με πολλούς μύθους και αντιφάσεις. Η Ελληνική Μυθολογία αναφέρει ότι ο Ήφαιστος δημιούργησε ένα εργαλείο που έφτιαχνε ¨κορδόνια από ζύμη¨.
Οι ρίζες των ζυμαρικών χάνονται στους αιώνες, δεδομένου ότι αρχαίοι Έλληνες και Ρωμαίοι ετοίμαζαν πιάτα που έμοιαζαν πολύ με τα σημερινά μακαρόνια, με τη διαφορά ότι γίνονταν ψητά και όχι βραστά. Τα βασικά συστατικά τους όμως, το σιτάρι και το νερό, είναι τόσο κοινά που είναι δύσκολο να τους αποδοθεί μία και μόνη καταγωγή. Το όνομα ¨μακαρόνια¨ πιθανόν να προέρχεται από το ελληνικό ¨μακαρία¨. Πράγματι είναι γνωστό οτι οι αρχαίοι Έλληνες ετοίμαζαν αποξηραμένα παρασκευάσματα από αλεύρι που άφηναν μαζί με λάδι και κρασί στους τάφους των νεκρών (των μακάρων). Κατ’ άλλη εκδοχή μπορεί να προέρχεται από το λατινικό¨amaccare¨(= κόβω).
Στο Βυζάντιο, τα ζυμαρικά σερβίρονταν ως γλυκό με μέλι και κανέλλα. Συνέχεια αυτής της γαστρονομικής συνήθειας είναι τα Χριστουγεννιάτικα ¨μελομακάρονα¨.
Ο ευρύτατα διαδεδομένος θρύλος ότι τα μακαρόνια έφερε στην Ιταλία ο Μάρκο Πόλο με την επιστροφή του από την Άπω Ανατολή τον 13ο αιώνα απορρίπτεται πλέον από τους μελετητές.
Η πρώτη αναφορά στην ύπαρξη των ζυμαρικών χρονολογείται γύρω στο 1000 π.χ., στην αρχαία Ελλάδα, όπου η λέξη “λάγανον” περιέγραφε μία φαρδιά πλακωτή ζύμη από νερό και αλεύρι, την οποία έκοβαν σε λωρίδες. Η ζύμη αυτή μεταφέρθηκε και στην Ιταλία από τους πρώτους Έλληνες έποικους γύρω στον 8ο αιώνα π.χ., και μετονομάστηκε σε “laganum” στα λατινικά, τα σημερινά Λαζάνια. Το γεγονός πιστοποιείται από Λατίνους συγγραφείς όπως ο Κικέρων, ο Οράτιος και από τον περίφημο καλοφαγά Απίκιο, ο οποίος στην πρώτη ίσως συμπληρωμένη μαγειρική στην ιστορία περιγράφει αυτοκρατορικά γεύματα με “laganum”.
Η πρώτη όμως χειροπιαστή απόδειξη για την ύπαρξη των ζυμαρικών ανήκει σε ευρήματα που ανακαλύφθηκαν σε τοιχογραφίες του 4ου αιώνα π.χ., σε οικισμό των Ετρούσκων βόρεια της Ρώμης, όπου αναπαριστούνται διάφορα σκεύη για το βράσιμο νερού, μία επιφάνεια για την ανάμιξη νερού με αλεύρι, ένας κυλινδρικός πλάστης και ένα εργαλείο κοπής, παρόμοιο με αυτό που χρησιμοποιείται σήμερα για να κόβουμε τα ζυμαρικά.
Τα ζυμαρικά υπήρχαν χωρίς αμφιβολία και στην αρχαία Κίνα, καθώς και στον Αραβικό κόσμο, αφού υπάρχουν γραπτές αναφορές σε μεσαιωνικά κείμενα του Ισλάμ για κάποια ζυμαρικά με την ονομασία “rishta”. Aυτό που παραμένει άγνωστο είναι το κατά πόσον αυτά προϋπήρχαν της Ελληνικής εκδοχής. Μία παράδοση λέει οτι οι Άραβες ζύμωναν μακαρόνια και τη συνταγή αυτή την πήραν οι Έλληνες που ταξίδεψαν μέχρι τη Σικελία και την Νάπολη και την μετέφεραν στους Ιταλούς.
Η πρώτη συγκεκριμένη γραπτή αναφορά σε χυλοπίτες μαγειρεμένες με βράσιμο βρίσκεται στο Ταλμούδ της Ιερουσαλήμ, είναι γραμμένη στα αραμαϊκά και χρονολογείται στο 5 αιώνα μ.Χ. Οι χυλοπίτες αυτές αναφέρονται ως itriyah

Όταν η Σικελία καταλήφθηκε τον 9ο αιώνα από τους Σαρακηνούς αυτοί μετέφεραν και τις διατροφικές τους συνήθειες οι οποίες περιελάμβαναν και τα ζυμαρικά. Σε κείμενα του 12ου αιώνα γίνεται αναφορά στην παραγωγή ενός είδους σπαγγέτι στο Παλέρμο, με το όνομα “itria”, λέξη Περσική που σημαίνει “κορδόνια”. Το είδος αυτό παράγεται μέχρι και σήμερα στην Σικελία και αποκαλείται “trii”.
Η πρώτη συμπληρωμένη συνταγή ζυμαρικών καταγράφεται στα μέσα του 15ου αιώνα στο βιβλίο του μάγειρα Martino da Como και αργότερα συναντάμε τα ζυμαρικά στα κείμενα του Bartolomeo Sacchi, ο οποίος μας λέει ότι τα μακαρόνια πρέπει να βράζονται για όσο διαρκούν τρία “Πάτερ Ημών”.
Από τον 15ο αιώνα και μετά τα μακαρόνια αρχίζουν να κατασκευάζονται και σε εμπορική βάση, μέχρι όμως τον  17ο αιώνα δεν κατελάμβαναν σημαντική θέση στην διατροφή των λαών και καταναλώνονταν μόνο ως πολυτελές γεύμα ή σαν γλυκό.
Τον 18ο αιώνα που τα μακαρόνια γνώρισαν την μεγάλη τους άνθηση. Το 1700 υπήρχαν στην Νάπολη κάπου 60 καταστήματα που πουλούσαν ζυμαρικά, τα οποία έφτασαν τα 280 το 1785. Το κλίμα της Νάπολης ήταν ιδανικό για την σωστή αποξήρανση των μακαρονιών τα οποία άπλωναν σε ξύλινες βέργες στον ήλιο να στεγνώσουν σε κάθε γωνιά της πόλης.
Ο Goethe στο ημερολόγιο του, Ταξίδια στην Ιταλία (από το 1787) ορίζει το μακαρόνι ως «περίτεχνο ζυμάρι, φτιαγμένο με ψιλό σιμιγδάλι, λεπτοδουλεμένο, βρασμένο και κομμένο σε διάφορα σχέδια».
Η ανάμιξη της ζύμης  τότε γινόταν με τα πόδια, όπως το πάτημα των σταφυλιών, μέχρι που ο Βασιλιάς Φερδινάρδος ο 2ος ανάθεσε στον Cesare Spadaccini να κατασκευάσει τον πρώτο μηχανικό πατητήρι από χαλκό. Σύντομα αρχίζουν να λειτουργούν και τα πρώτα εργοστάσια μακαρονιών.
Τα μακαρόνια μέχρι τότε συνδυάζονταν κυρίως με πιπέρι και τυρί και τρώγονταν με τα δάκτυλα. Με την εισαγωγή της ντομάτας από τον Νέο Κόσμο αρχίζουν γύρω στο 1800 να εμφανίζονται και οι πρώτες σάλτσες ντομάτας για μακαρόνια, που ήταν κυρίως ντομάτες που βράζονταν με αλάτι και βασιλικό και σύντομα αρχίζει να χρησιμοποιείται το πιρούνι με τα 4 δόντια το οποίο μπορεί να μεταφέρει με λιγότερες απώλειες τα σπαγγέτι από το πιάτο στο στόμα.
Η όλη διαδικασία παραγωγής των ζυμαρικών αρχίζει περί τα τέλη του 19ου αιώνα να αυτοματοποιείται και να απλώνεται όχι μόνο σε ολόκληρη την Ιταλία αλλά και σε όλο τον κόσμο γενικότερα, και αρχίζουμε πλέον να μιλούμε για την Βιομηχανία Ζυμαρικών.
Σήμερα, τα ζυμαρικά αποτελούν ένα από τα βασικά διατροφικά προϊόντα πολλών λαών και σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της Γής, άνθρωποι από διαφορετικές κουλτούρες απολαμβάνουν τις φημισμένες παραδοσιακές συνταγές αλλά και χιλιάδες παραλλαγές, προσαρμοσμένες στις ιδιομορφίες,  τα γούστα και την κουλτούρα της κάθε χώρας.

Χταποδοκεφτέδες Καλύμνου

ΥΛΙΚΑ

1 μέτριο χταπόδι, 1 κιλό περίπου, καθαρισμένο
500 γρ. μπαγιάτικο ψωμί, χωρίς την κόρα
3 μεγάλα κρεμμύδια, ψιλοκομμένα
2 σκελίδες σκόρδο λιωμένες
1 ½ φλιτζ. ψιλοκομμένο μαϊντανό

2 κ.γ. ξηρό θρούμπι
2 μεγάλα αυγά ελαφρά χτυπημένα,
Αλάτι και φρεσκοτριμμένο μαύρο πιπέρι, όσο θέλουμε
1 ντόπιο παξιμάδι (μερμιζέλι) ή άλλο κριθαρένιο παξιμάδι ψιλοκοπανισμένο
1 φλιτζ. αλεύρι για όλες τις χρήσεις για το αλεύρωμα
Eλαιόλαδο ή σπορέλαιο για τηγάνισμα


ΕΚΤΕΛΕΣΗ

Βάζουμε το καθαρισμένο χταπόδι σε μια μέτρια κατσαρόλα, τη σκεπάζουμε και μαγειρεύουμε σε πολύ χαμηλή φωτιά χωρίς καθόλου υγρό μέχρι να πάρει το χταπόδι ζωηρό ροζέ χρώμα και να γίνει τρυφερό, για 40 λεπτά περίπου. Βγάζουμε από τη φωτιά και αφήνουμε λίγο να κρυώσει.

Κόβουμε το χταπόδι και το βάζουμε σε ένα πολυμηχάνημα. Το χτυπάμε μέχρι να αποκτήσει την υφή του κιμά.

Κόβουμε το ψωμί σε μεγάλα κομμάτια, το βρέχουμε στη βρύση και το στραγγίζουμε πολύ καλά με τα χέρια. Το θρυμματίζουμε.

Αναμειγνύουμε το χταπόδι, το ψωμί, τα κρεμμύδια, το σκόρδο, το μαϊντανό, το θρούμπι και τα αυγά σε ένα μεγάλο μπολ. Τα ζυμώνουμε καλά. Προσθέτουμε λίγο από το θρυμματισμένο παξιμάδι, εάν χρειαστεί για να επιτύχουμε σφιχτή υφή. Καρυκεύουμε κατά προτίμηση. Σκεπάζουμε και βάζουμε στο ψυγείο για 1 ώρα.

Πλάθουμε το μείγμα σε μικρούς κεφτέδες και τους αλευρώνουμε ελαφρά.

Ζεσταίνουμε περίπου 2-3 εκ. ελαιόλαδο σε ένα μεγάλο, βαρύ τηγάνι σε μέτρια προς δυνατή φωτιά και τηγανίζουμε τους κεφτέδες σε δόσεις, λίγους κάθε φορά, γυρίζοντάς τους μία φορά, μέχρι να χρυσίσουν και από τις δύο πλευρές.
Πηγή epalkalymnou.gr

Η ιστορία του χαλβά

Χαλβάς:

Χαλβάς Φαρσάλων

 Η ίδια η λέξη προέρχεται από την αραβική ρίζα hulw, που σημαίνει γλυκό. Στην Αραβία του 7ου αιώνα ο χαλβάς ήταν μια πάστα από λιωμένους χουρμάδες και γάλα. Τον 9ο αι., και μάλλον υπό την επιρροή της Πέρσικης
ζαχαροπλαστικής, έγινε ένα γλυκό από καβουρντισμένο αλεύρι ή σιμιγδάλι, που είχε γλυκάνει με σιρόπι ή πετιμέζι ή μέλι.

Κρέας με κυδώνια

Υλικά: 1 κιλό κρέας ψαχνό, 1300 γραμ. κυδώνια καθαρισμένα, 100 γραμ. βούτυρο, 200 γραμ. ζάχαρη, ανάλογο πιπέρι, αλάτι.

φωτογραφία απο
juanitalaquejica.blogspot

Εκτέλεση: (Το κρέας πρέπει να είναι είτε από μοσχάρι, είτε από χοιρινό για να αντέχει στο πολύωρο βράσιμο, μέχρι δηλαδή να ψηθούν τα κυδώνια, εκτός αν τα κυδώνια είναι πολύ αφράτα, οπότε το κρέας μπορεί να είναι και αρνί). 
Κόβομε το κρέας σε τεμάχια και το βάζομε σε κατσαρόλα να καβουρδιστεί με το βούτυρο. Προσθέτομε τόσο νερό όσο θα είναι αρκετό για να καλυφθούν τα κυδώνια, όταν τα ρίξομε μέσα. 

Εν τω μεταξύ έχομε καθαρίσει τα κυδώνια και τα έχομε κόψει σε φέτες. 
Τα ρίχνομε κι αυτά στην κατσαρόλα με το κρέας, προσθέτοντας ταυτόχρονα αλάτι, πιπέρι και 200 γραμ. ζάχαρη. (Μπορούμε να βάλομε περισσότερη ή λιγότερη ζάχαρη. Πάντως πρέπει να έχει γλυκιά γεύση το φαγητό). 
Σκεπάζομε τέλος την κατσαρόλα και αφήνομε να βράσει το φαγητό, μέχρις ότου ψηθεί κι έχει απομείνει με μια πυκνή σάλτσα.

Πώς καταλαβαίνουμε αν τα ψάρια που αγοράζουμε είναι φρέσκα

Γενικά τα ψάρια είναι από τις τροφές που αλλοιώνονται πολύ εύκολα

Αν γίνει σωστή η συντήρηση τους αμέσως μετά την αλίευση τους (σε θερμοκρασίες 0-3 βαθμούς Κελσίου τότε μπορούν να μείνουν σε καλή κατάσταση για 2-3 μέρες. Από εκεί και πέρα αρχίζει σταδιακά η αλλοίωση τους, το άρωμα,  χάνουν την γεύση και το χρώμα τους. Ενώ μετά την 6 μέρα αρχίζουν να έχουν  άσχημη μυρωδιά, τα μάτια θολώνουν και ασπρίζουν. Βέβαια υπάρχουν πολλά «κόλπα» που μεταχειρίζονται  κάποιοι επαγγελματίες για να παραπλανήσουν τους καταναλωτές και να τους πουλήσουν ψάρια που μοιάζουν  φρέσκα αλλά δεν είναι .
Ένα από αυτά,  ίσως και το πιο επικίνδυνο για την υγεία μας, είναι ότι τα βουτάνε από διαλύματα με νερό και νιτρώδη ή νιτρικά άλατα. Γενικά όταν αγοράζετε ψάρια, αναζητήστε τα φρέσκα, που έχουν καθαρά, φουσκωμένα μάτια, σφιχτό δέρμα που επανέρχεται όταν το πιέζετε και φωτεινά ροζ ή κόκκινα λέπια. Αποφύγετε αυτά που έχουν κακή εμφάνιση ή μυρίζουν έντονα.
Πώς καταλαβαίνουμε το φρέσκο ψάρι:

Τα μάτια του είναι λαμπερά και εξέχουν.
Τα βράγχια του πρέπει να είναι υγρά και κόκκινα ή ροζ.
Είναι  σκληρό και άκαμπτο και όταν το πιέζουμε με το δάχτυλο μας δεν βουλιάζει,αλλά το δέρμα του επανέρχεται αμέσως.
Τα χρώματα του είναι λαμπερά και τα λέπια τους σφικτά, συγκρατούνται επάνω στο σώμα .
Τα εντόσθια του όταν το καθαρίζουμε βγαίνουν ολόκληρα, χωρίς να σπάσουν.
Αν το ψήσετε στην σχάρα και το ψάρι είναι πολύ φρέσκο θα δείτε να «ανοίγει» ελαφρά η σάρκα του στην ραχοκοκαλιά του.
Το κεντρικό του κόκαλο (ραχοκοκαλιά)  είναι συνήθως άσπρο.
Ειδικότερα για την σαρδέλα αν έχει μια κιτρινωπή ρίγα στα πλάγια , τότε  δέν είναι σίγουρα φρέσκια
Υπάρχουν όμως και ψάρια που μαλακώνει γρήγορα το σώμα τους όπως οι μπακαλιάροι, όπου την πραγματική τους κατάσταση προδίδει το μάτι τους. Το ίδιο συμβαίνει με τα σκουμπριά, τους καλιούς ή τις παλαμίδες, που πρέπει ν’ αποφεύγονται όταν δεν είναι πολύ φρέσκα, διότι είναι βαριά στο στομάχι.
Ψάρια όπως η αθερίνα, ο γαύρος, η σαρδέλα, καλό είναι να τρώγονται την ίδια μέρα που πιάνονται, διότι αυτά μαλακώνουν γρήγορα και ειδικά το καλοκαίρι.

Ποιά η διαφορά πυρηνέλαιου με ελαιόλαδο

Το πυρηνέλαιο δεν είναι ελαιόλαδο, και μειονεκτεί σε ποιότητα κατά πολύ, συγκρινόμενο με το παρθένο ελαιόλαδο

Κατόπιν επεξεργασίας του καρπού της ελιάς, παράγεται ελαιόλαδο και απομένει ο ελαιοπυρήνας που περιέχει μια μικρή ποσότητα ελαιολάδου.
Αυτή εξάγεται με διαλύτη, συνήθως εξάνιο, και ονομάζεται πυρηνέλαιο.

Το πυρηνέλαιο χωρίζεται στις εξής κατηγορίες σύμφωνα με την ΚΥΑ 487/ ΦΕΚ 1219Β 4.10.2000

Ακατέργαστο πυρηνέλαιο

Έλαιο που λαμβάνεται από τους πυρήνες της ελιάς κατόπιν επεξεργασίας με διαλύτες ή με φυσικά μέσα ή έλαιο που αντιστοιχεί, με εξαίρεση ορισμένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, σε ελαιόλαδο λαμπάντε. Εξαιρούνται τα έλαια που λαμβάνονται με διεργασίες επανεστεροποίησης και κάθε πρόσμειξης με έλαια άλλης φύσης και των οποίων τα άλλα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά είναι σύμφωνα με τα προβλεπόμενα για την κατηγορία αυτή.

Εξευγενισμένο πυρηνέλαιο

Έλαιο που λαμβάνεται από τον εξευγενισμό του ακατέργαστου πυρηνελαίου, του οποίου η περιεκτικότητα σε ελεύθερα λιπαρά οξέα, εκφρασμένη σε ελαϊκό οξύ, δεν είναι δυνατό να υπερβαίνει τα 0,3 g ανά 100 g και του οποίου τα άλλα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά είναι σύμφωνα με τα προβλεπόμενα για την κατηγορία αυτή.

Πυρηνέλαιο

Έλαιο που αποτελείται από μείγμα εξευγενισμένου πυρηνελαίου και παρθένων ελαιολάδων, εκτός από το ελαιόλαδο λαμπάντε, του οποίου η περιεκτικότητα σε ελεύθερα λιπαρά οξέα, εκφραζόμενη σε ελαϊκό οξύ, δεν είναι δυνατό να υπερβαίνει το 1 g ανά 100 g και του οποίου τα άλλα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά είναι σύμφωνα με τα προβλεπόμενα για την κατηγορία αυτή.

Πώς επιλέγω ελαιόλαδο

Μερικές βασικές και απλές συμβουλές για την επιλογή του ελαιόλαδου

Το ελαιόλαδο πρέπει να είναι χαμηλής οξύτητας. Στην ετικέτα πρέπει να αναγράφεται η οξύτητα, π.χ. 0-1%

Το ελαιόλαδο πρέπει να έχει κρυστάλλινη καθαρότητα. Η υγρασία και η μούργα ταγγίζουν και πικρίζουν το ελαιόλαδο. Εξαίρεση αποτελούν οι χειμερινοί μήνες, κατά τους οποίους, λόγω των χαμηλών θερμοκρασιών είναι πιθανό να δημιουργούνται στο κάτω μέρος της φιάλης λευκά αιωρήματα ή και ίζημα. Αυτό είναι απόλυτα φυσιολογικό και δεν αποτελεί ένδειξη αλλοίωσης της ποιότητας του ελαιολάδου.
Το χρώμα του ελαιολάδου πρέπει να κυμαίνεται μεταξύ το ανοιχτού χρυσοπράσινου και του σκούρου πράσινου.
Το ελαιόλαδο πρέπει να είναι τυποποιημένο σε φιάλες ή δοχεία μέχρι 5 λίτρα, στα οποία αναγράφεται το όνομα και η πλήρης διεύθυνση του παρασκευαστή. Ελαιόλαδα σε τενεκέδες των 15 κιλών, των οποίων δεν γνωρίζουμε την προέλευση, θα πρέπει να αποφεύγονται, γιατί υπάρχει ενδεχόμενο να είναι νοθευμένα.
Η φιάλη πρέπει να είναι από υλικό P.E.T. (ελέγξτε αν τα αρχικά P.E.T. αναγράφονται στη βάση – πάτο της φιάλης) ή γυαλί, υλικά που θεωρούνται φιλικά για το περιβάλλον και ασφαλή για ένα ευαίσθητο προϊόν, όπως το ελαιόλαδο.
Ελέγχετε εάν η ημερομηνία που αγοράζετε το προϊόν, απέχει αρκετό διάστημα από την ημερομηνία λήξης, έτσι ώστε το ελαιόλαδο να είναι πάντα φρέσκο. Ένα ποιοτικό ελαιόλαδο έχει χρόνο ζωής, κάτω από άριστες συνθήκες αποθήκευσης, 12-18 μήνες.
Το πώμα της φιάλης ή του δοχείου πρέπει να είναι σφραγισμένο και ερμητικά κλεισμένο (ασφάλεια γνησιότητας)
Να είστε επιφυλακτικοί όταν το ελαιόλαδο διατίθεται σε τιμή πολύ χαμηλότερη του μέσου όρου της αγοράς. Γιατί ας μην ξεχνάμε στα τρόφιμα, όπως και σε άλλα αγαθά, η τιμή είναι συνάρτηση της ποιότητας.
Οι συνθήκες φύλαξης του ελαιόλαδου στο ράφι να είναι τέτοιες ώστε  να προστατεύεται από τις ακτίνες του ηλίου και από τη ζέστη. Το λάδι δεν πρέπει να φυλάσσεται σε μέρη που τα βλέπει ο ήλιος ή είναι κοντά σε θερμαντικά σώματα. Η ιδανική θερμοκρασία αποθήκευσης είναι 10-18°

Mούργα:Είναι το κατακάθι στο λάδι που αποτελείται από νερό και υπολείμματα της σάρκας της ελιάς που δεν διαχωρίστηκαν στο ελαιοτριβείο. Αυτό το κατακάθι πρέπει να το αφαιρέσουμε από το ελαιόλαδο για να μην επηρεάσει τη γεύση και το άρωμά του.
Για να αφαιρέσουμε τη μούργα από το λάδι, αφήνουμε το λάδι σε ηρεμία για αρκετές ώρες ώστε να κατακάτσει η μούργα και μετά το φιλτράρουμε με απορροφυτικό χαρτί, αδειάζοντάς το από το δοχείο του σε ένα άλλο.

Η ιστορία της της Φακής… μια ιστορία που χάνεται στον χρόνο

Οι φακές προέρχονται από την κεντρική Ασία και καταναλώνονται από τα προϊστορικά χρόνια. Είναι από τα πρώτα τρόφιμα που καλλιεργήθηκαν. Σπόροι φακής που χρονολογούνται το 10000 π.Χ. έχουν βρεθεί σε αρχαιολογικούς χώρους στην Μέση Ανατολή όπως στην Συρία και την Ιεριχώ της Παλαιστίνης αλλά και σε αρχαιολογικά ευρύματα στις πυραμίδες της Αιγύπτου.

Αργότερα, η καλιέργεια της εντοπίζεται σε περιοχές της Μικράς Ασίας.

Κατά τη νεολιθική εποχή η φακή καλλιεργείται σε περιοχές της Ελλάδας και της Βουλγαρίας, ενώ αργότερα διαθόθηκε ευρέως κατά την εποχή του χαλκού σε περιοχές της Μεσογείου.
Αναφορές στη φακή συναντάμε τόσο στον Αριστοφάνη όσο και στον Πλίνιο που εξαίρει τις θεραπευτικές ιδιότητες ιδίως σε παθήσεις του ήπατος.

Στην Παλαιά Διαθήκη αποκτά τη συμβολική διάσταση της ευτελούς ηθικής ανταλλαγής με την αειθαλή φράση «έναντι πινακίου φακής».
Ο πρωτότοκος γιος του Ισαάκ, Ησαύ, επέστρεφε μια μέρα από το κυνήγι και είδε τον αδελφό του, τον Ιακώβ, να βράζει φακές. Του ζήτησε ένα πιάτο αλλά προσέκρουσε στο αδελφικό αίτημα να του παραχωρήσει τα πρωτοτόκια, το δικαίωμα της αποκλειστικής κληρονομιάς της περιουσίας του Ισαάκ. Ο Ησαύ ως απονήρευτος άνθρωπος δέχθηκε αμέσως κι αντάλλαξε το προνόμιο που διέθετε με ένα πιάτο φακή και λίγο ψωμί. Ουσιαστικά περιφρόνησε το λόγο και την ευλογία του Θεού. Στο εδάφιο 34 διαβάζουμε: «Τότε ο Ιακώβ έδωκεν εις τον Ησαύ άρτον και μαγείρευμα της φακής. Και έφαγε και έπιεν και σηκωθείς ανεχώρησεν. Ούτως ο Ησαύ κατεφρόνησε τα πρωτοτόκια».

Στην αρχαία Ελλάδα οι εύποροι δεν μπορούσαν καν να διανοηθούν ότι θα προσέφεραν είτε στους εαυτούς τους είτε σε καλεσμένους τους μαγειρεμένες φακές.
Βεβαια ο Ιπποκράτης υπερτόνιζε τις εξαιρετικές ιδιότητες του καταφρονημένου αυτού οσπρίου.

Κατά το 18ο αιώνα στη Γαλλία υπό τη βασιλεία του Λουδοβίκου XV, του οποίου η σύζυγος Μαρία τις διέδωσε στο παλάτι δίνοντάς τους έτσι το όνομα «φακές της βασίλισσας». Και κατά το 19ο αιώνα, οι φακές απέκτησαν τη φήμη του «κρέατος του φτωχού», ενώ σταδιακά διαδόθηκαν ως γαστριμαργική προτίμηση σε ανθρώπους που δεν μπορούσαν ν’ αντέξουν τη μυρωδιά του ψαριού.

Στην Ελλάδα φυτεύεται στα μέσα Νοεμβρίου και ο πολλαπλασιασμός της γίνεται με σπορά
Δύο είναι οι πιο σημαντικές Ελληνικές ποικιλίες:

1.-Πελασγία. Ποικιλία χαμηλών φυτών ,ξεκίνησε να καλλιεργείται δοκιμαστικά στο νομό Ρεθύμνου καί έφερε ικανοποιητικές αποδόσεις. Σχετικά πρώιμη ποικιλία προσαρμόζεται εύκολα και είναι ανθεκτική στο ψύχος.

2.-Αράχωβα. Ποικιλία μικρών φυτών με λεπτά μικρά μυτερά φύλλα. Τα σπόρια της είναι στρογγυλά και έχουν χρώμα κιτρινωπό. Έχει ικανοποιητικές αποδόσεις που φτάνουν και τα 250 κιλά σε κάθε στρέμμα. Σπέρνεται τους φθινοπωρινούς μήνες.

Οι φακές, όπως και τα φασόλια, αποτελούν πολύ καλή πηγή μακρο και μικροθρεπτικών συστατικών. Μαζί με τα φασόλια είναι η καλύτερη πηγή καλής ποιότητας φυτικής πρωτεΐνης και, συνυπολογίζοντας το ότι είναι φτωχές σε λίπος, συνολικές θερμίδες, νάτριο και δεν περιέχουν χοληστερόλη, καθίστανται απαραίτητο τρόφιμο σε ένα διαιτολόγιο με υγιεινές επιλογές.
1 φλ. βρασμένες φακές καλύπτει περίπου το 9% των ημερήσιων αναγκών σε ενέργεια, 25% σε πρωτεΐνη και 15% σε υδατάνθρακες (για μια δίαιτα 2500 θερμίδων), και 62-78% σε διαιτητικέ ίνες.

Καλύπτει στο διπλάσιο τις ανάγκες σε μολυβδαίνιο (198%), σχεδόν τις ημερήσιες ανάγκες σε φυλλικό οξύ (89.5%), παραπάνω από τις μισές σε χαλκό (55%) και φωσφόρο (51%) και λιγότερο από τις μισές σε μαγγάνιο (42%). Παρέχει, επίσης, περισσότερο από τα ¾ των αναγκών σε σιδήρου για τους άνδρες και περισσότερο από το 1/3 για τις γυναίκες, αν και ο σίδηρος των φυτικών πηγών είναι χαμηλής βιοδιαθεσιμότητας (82% και 37%, αντιστοίχως)].

Ως προς τις βιταμίνες του συμπλέγματος Β, καλύπτει περισσότερο από το ¼ των αναγκών σε βιταμίνη Β 6 (27%), βιταμίνη Β 1 (28%) και παντοθενικό οξύ (25%) και λίγο περισσότερο από το 1/10 σε νιασίνη και ριβοφλαβίνη (13% και 11%, αντιστοίχως). Παρέχει, επίσης, περισσότερο από το ¼ των αναγκών σε ψευδάργυρο (23%), λιγότερο σε μαγνήσιο (18%) και κάλιο (16%), και το 1/10 σε σελήνιο.
Απο παλιότερη ανάρτηση στο i-know.gr